SPSS ile Tek Örneklem T-Testi (Resimli)

Bu blog yazısında, SPSS ile Tek Örneklem T-Testi’nin nasıl yapıldığını ve sonuçlarının nasıl yorumlanması gerektiğini resimlerle göstererek anlatacağım.

Tek Örneklem T-Testi Nedir?

Tek Örneklem T-Testi, bir örneklemin ortalama skorunun bizim belirlediğimiz herhangi bir sayısal değerle karşılaştırılmasında kullanılır.

Örneğin, bir sınıftaki 50 öğrencinin bir sınavdan aldıkları ortalama skor 74 diyelim. Bu sınıfın ortalama sınav skoru olan 74 puanın, örneğin 65 puandan anlamlı olarak daha yüksek bir skor olup olmadığını test etmek için Tek Örneklem T-Testi yapabiliriz.

• T-Testi sonucu anlamlı çıkarsa, “öğrencilerin ortalama sınav skoru 74 olmuş ve bu skor 65 puandan gerçekten de daha yüksek bir puan” şeklinde yorumlayabiliriz.
• T-Testi sonucu anlamsız çıkarsa ise “öğrencilerin ortalama sınav skoru 74 olmuş fakat bu skor 65 puandan anlamlı şekilde daha yüksek bir puan değilmiş, yani 74 puan ile 65 puan arasında fark yok sayılır” şeklinde yorumlarız.

Tek Örneklem T-Testi Varsayımları Nelerdir?

• Normal Dağılım Varsayımı: Tek Örneklem T-Testi ile analiz edeceğimiz verinin normal dağılım göstermesi gerekir.

Tek Örneklem T-Testi yapmadan önce, her zaman ilk önce analiz edeceğimiz verinin normal dağılım gösterip göstermediğine bakmalıyız. Eğer elimizdeki verinin normal dağılım gösterdiğini bulursak o zaman Tek Örneklem T-Testi yapmak uygun olacaktır.

Eğer analiz etmek istediğimiz veri normal dağılım göstermiyorsa, o zaman Tek Örneklem T-Testi yerine Tek Örneklem Wilcoxon Testi yapmamız gerekecektir.

SPSS ile Tek Örneklem T-Testi Nasıl Yapılır?

Bu örnekte, elimizde bir Anksiyete ölçeğinden aldıkları puanlar 20 ile 60 arasında değişen 60 kişilik bir grup var. Bu gruptaki kişilerin aldıkları ortalama puanın 30 puan’dan anlamlı bir şekilde farklı olup olmadığını SPSS ile Tek Örneklem T-Testi yaparak inceleyeceğiz.

Önce, SPSS programında Analyze -> Compare Means -> One Sample T Test butonlarına basarak Tek Örneklem T-Testi penceresini açıyoruz.

One-Sample T Test (Tek Örneklem T-Testi) penceresinde, test edeceğimiz değişken olan Anksiyete’yi sağdaki Test Variables kutusuna atıyoruz. Daha sonra, kutunun aşağısındaki Test Value bölümüne, grubunun ortalama değerinin hangi sayıdan anlamlı olarak farklı olup olmadığını merak ediyorsak, o sayıyı yazıyoruz. Biz bu örnekte ortalama Anksiyete puanının 30’dan farklı olup olmadığını incelemek istiyoruz. O yüzden buraya 30 yazıyoruz. Sonra OK butonun basarak analizi başlatıyoruz.

SPSS Tek Örneklem T-Testi Sonuçları Yorumlama

One-Sample Statistics tablosundaki Mean değerine bakarak katılımcıların ortalama anksiyete puanını (41.17) ve Std. Deviation değerine bakarak standart sapmayı (12.00) görebiliriz. N değeri olarak 60 yazması, verimizde 60 katılımcı olduğunu ifade etmektedir.

One-Sample Test tablosundaki “Significance Two-Sided p” değeri, bize, Tek Örneklem T-Testi sonucundaki p değerini verir. Bu örnekte bu değer 0.001’den küçük görünüyor, yani 0.05’ten küçük olduğu için “istatistiksel olarak anlamlı bir sonuç” demek.

Demek ki, incelediğimiz örneklemdeki kişilerin ortalama Anksiyete puanı olan 41.17 puan, 30 puandan anlamlı bir şekilde farklı (daha yüksek) bir puandır.

Tek Örneklem T-Testi sonucunda bulduğumuz p değeri 0.05’ten küçük ise, bizim elimizdeki örneklemin ortalama skoru, karşılaştırdığımız sayıdan anlamlı olarak farklıdır (büyüktür veya küçüktür) demek oluyor.

Tek Örneklem T-Testi sonucunda bulduğumuz p değeri 0.05’ten büyük ise, bizim elimizdeki örneklemin ortalama skoru, karşılaştırdığımız sayıdan anlamlı olarak farklı değildir demek oluyor.

Cohen’s d Etki Büyüklüğü Değeri

Eğer T-Testi sonucunda anlamlı bir sonuç bulursak, demek ki bizim grubumuzun ortalaması test ettiğimiz sayıdan anlamlı olarak daha yüksek / daha düşük anlamına gelmektedir. Peki ne kadar daha düşük?

Bir fark istatistiksel olarak anlamlı olabilir, fakat istatistiksel anlamlılık o farkın “büyük bir fark” mı yoksa “küçük bir fark” mı olduğunu belirtmez. Farkın büyüklüğünü öğrenmek için Cohen’s d değerine bakmamız gerekir.

SPSS’in verdiği T-Testi sonuç tablolarından One-Sample Effect Sizes tablosunda, Tek Örneklem T-Testi’nin etki büyüklüğünü görebiliriz. Cohen’s d satırındaki Point Estimate sütunundaki 0.930 değeri, bize yaptığımız Tek Örneklem T-Testi sonucunun etki büyüklüğünü verecektir.

(Cohen’s d değeri 0.200 ise küçük etki, 0.500 ise orta büyüklükte etki, 0.800 veya üzeriyse büyük etki olarak yorumlanır. Negatif ya da pozitif olması fark etmez, değerin 0’dan uzaklığı önemlidir.)

Bu örnekte Cohen’s d değerini 0.930 olarak bulduk. Referans değerler tablosuna bakarsak, 0.930 büyük bir etki büyüklüğü değeridir. Yani “grubumuzun ortalama Anksiyete puanı olan 41.17 değeri, 30 puandan çok daha yüksek” olarak yorumlayabiliriz bu sonucu.

Cohen’s d etki büyüklüğü hakkındaki detaylı yazımı okumak için tıklayın.

SPSS ile Tek Örneklem T-Testi yapması ve sonuçlarını yorumlaması bu kadardı. Önce varsayımları kontrol edip analizi yapıyoruz ve sonra SPSS’in verdiği tabloları yorumluyoruz. Son olarak, Tek Örneklem T-Testi’nde ulaştığımız sonuçları raporlamamız gerekiyor ve işimiz bitiyor.